انواع فرش طرح سجاده بهطور معمول براساس ابعاد و اندازههای دقیق مسجد بهصورت رولهای بلند بافته میشود. این روش باعث میشود که نصب فرش سجاده ای در فضای داخلی مسجد بهطور یکپارچه و یکدست صورت گیرد.
طرحهای فرش سجاده بهطور سنتی شامل نقشهای اسلیمی، تذهیب و همچنین نقشمایههای گل و بوته میباشند. این طرحها الهام گرفته از هنرهای سنتی ایرانی هستند و شباهت زیادی به کاشیکاریها و تزئینات در و دیوارهای مساجد دارند.
طرحهای اسلیمی و تذهیب با خطوط منحنی و الگوهای پیچیده، نمادی از پیوندهای معنوی در فرهنگ اسلامی هستند. نقشمایههای گل و بوته نیز، که در بسیاری از هنرهای دستی ایرانی مشاهده میشوند، نمادی از زیبایی و شکوه طبیعت هستند و در سجاده فرش کاشان بهکار گرفته میشوند تا فضایی آرام و معنوی ایجاد کنند.
این نقشها اغلب با دقت و جزئیات بسیار بالا طراحی میشوند و هنرمندان با استفاده از رنگهای متنوع و ترکیببندیهای هنری، سجاده فرشی خلق میکنند که هم زیبا و هم معنوی باشد.
فیلم طرحهای فرش سجاده کاشان
در صورتی که تا به حال با انواع طرح فرش مسجدی آشنا نشدهاید، توصیه میشود که فیلم کوتاه تهیه شده از شرکت ثریا کویر کاشان را مشاهده کنید.
این فیلم به شما کمک میکند تا درک بهتری از تفاوتها و ویژگیهای هر یک از نقشهها پیدا کنید و مقایسهای درست و جامع از طرحهای فرش سجاده مختلف داشته باشید.
این ویدئو به شما امکان میدهد تا تفاوتهای ساختاری و ظاهری بین انواع فرشها را بهخوبی مشاهده و درک کنید. همچنین تصمیمگیری آگاهانهتری دربارهی انتخاب نوع فرش ماشینی سجاده ای مناسب براساس نیازها و سلیقهی خود داشته باشید. در نهایت اینکه این فیلم میتواند الهامبخش ایدههای جدید برای تزئین و استفادهی بهینه از فضای مسجد و اماکن مذهبی برای شما باشد.
ساختار طرحهای فرش سجاده مسجد
فرش سجاده ای مساجد جدا از نقشهای زیبا و متنوعی که بر روی آنها بافته میشود، از لحاظ ساختاری نیز به سه دستهی اساسی تقسیمبندی میشوند. این تقسیمبندی براساس طراحی و الگوهای مورد استفاده در هر نوع فرش نماز، بهصورت زیر میباشد:
1. طرحهای دارای نقش محراب
2. طرحهای تشریفاتی دارای حاشیه (بدون محراب)
3. طرحهای بدون حاشیه و بدون محراب یکپارچه
طرحهای فرش سجاده از نظر موضوع و نقشمایه عمدتاً مشابه هستند و بیشتر براساس نوع مکان مذهبی و سلیقهی خریداران انتخاب میشوند. هیأت امنا یا مسئولین مساجد و اماکن مذهبی معمولاً با توجه به نیازها و ویژگیهای خاص هر مکان، یکی از این سه دسته طرح را انتخاب میکنند.
بهعنوان مثال مساجد معمولاً از فرشهای دارای نقش محراب استفاده میکنند تا جهت قبله بهطور واضح برای نمازگزاران مشخص باشد و هر نمازگزار فضای مخصوص به خود را داشته باشد. حسینیهها از فرشهای تشریفاتی دارای حاشیه بهره میبرند تا به فضای مراسمهای مذهبی جلوهای رسمی و باشکوه ببخشند. امامزادهها و زیارتگاهها هم غالباً از فرشهای یکپارچه استفاده میکنند تا محیطی یکدست و آرامشبخش برای زائران فراهم کنند.
| طرحهای فرش سجاده محرابی | طرحهای سجاده فرش بدون محراب | ابعاد طرحهای فرش سجاده ای مسجد |
|---|---|---|
| طرح افشان و طرح ساده | تشریفاتی و یکپارچه | عرض 1.25 متر در طول دلخواه |
| طرحهای فرش سجاده محرابی | طرحهای بدون محراب | ابعاد فرش مسجد |
|---|---|---|
| محرابی افشان و ساده | تشریفاتی و یکپارچه | عرض 1.25 متر در طول دلخواه |
طرحهای فرش سجاده محرابی
نقش محراب در طراحی این فرشها از اهمیت بالایی برخوردار است، چراکه محراب نمادی از جهت قبله و مکان مقدس نماز است. هر محراب کوچک روی فرش مسجد به نمازگزار کمک میکند تا بهراحتی جهت قبله را پیدا کرده و فضای مناسبی برای نماز خواندن داشته باشد.
در میان طرحهای فرش سجاده میتوان گفت که فرش محرابی جزو پرفروشترینها و محبوبترینها محسوب میشود و بیشتر در مساجد و نمازخانهها مورد استفاده قرار میگیرد، چراکه هم به لحاظ بصری و هم به لحاظ کاربردی، مناسبترین گزینه برای این مکانها بهشمار میرود.
یکی از مهمترین مزایای فرش سجاده ای محرابی این است که هر محراب بهصورت جداگانه فضایی را برای یک نمازگزار فراهم میکند. این ویژگی مشابه سجادههای نماز تکی است و به ایجاد نظم و سازماندهی در فضای مسجد کمک میکند. هر نمازگزار دارای فضای مشخصی برای نماز است که از ازدحام و بینظمی جلوگیری میکند.
طرحهای فرش سجاده محرابی به نسبت فرشهای غیرمحرابی، آراستگی بیشتری به فضای مسجد میبخشند. این نوع طراحی بهخصوص در مساجد بزرگ و پرجمعیت بسیار مفید است و به هماهنگی و زیبایی کلی فضا کمک میکند.
طرح سجاده فرش تشریفاتی
فرشهای تشریفاتی به گونهای طراحی میشوند که حاشیههای تزئینی و زیبا دارند، اما فاقد نقش محراب هستند. فرش سجاده تشریفاتی معمولاً برای مکانهایی که نیاز به یک فضای رسمیتر و باشکوهتر دارند، انتخاب میشوند.
حاشیههای تزئینی در این طرحهای فرش سجاده مسجد میتوانند شامل الگوهای اسلیمی، گل و بوته و دیگر نقوش سنتی ایرانی باشند. این فرشها برای حسینیهها که مراسمهای مختلف مذهبی در آنها برگزار میشود، بسیار مناسب هستند.
برای فرش تشریفاتی مسجد فقط یک حاشیه در نظر گرفته میشود. این حاشیه بهصورت خاص طراحی شده و معمولاً برای قرار دادن جای مهر نمازگزاران استفاده میشود. هدف از این طراحی، فراهم کردن فضای بیشتر برای جمعیت نمازگزاران است.
بهطور کلی فرش سجاده ای بدون محراب برای مکانهای مذهبی با فضای محدود و تعداد زیاد نمازگزاران بسیار مناسب است. در این نوع فرش، نبود محراب به معنای عدم وجود فاصلههای مشخص بین نمازگزاران است که امکان استفاده بهینه از فضا را فراهم میکند.
طرح فرش مسجد یکپارچه
فرشهای یکپارچه به گونهای طراحی میشوند که فاقد هرگونه حاشیه و نقش محراب هستند. این نوع فرشها بهصورت یکپارچه و ساده بافته میشوند و فضای یکدست و هماهنگی را ایجاد میکنند.
نقشه سجاده فرش یکپارچه معمولاً برای مکانهایی نظیر امامزادهها و زیارتگاهها استفاده میشود. این نوع از طرحهای فرش سجاده بهدلیل سادگی و یکدست بودن، احساس آرامش و سکون را به فضا القا میکنند و برای مکانهایی که نیاز به یک محیط معنوی و بیپیرایه دارند، بسیار مناسب هستند.
فرش سجاده کاشان طرح یکپارچه به گونهای طراحی و بافته میشود که وقتی رولهای آن در کنار هم قرار میگیرند، یک طرح منسجم و هماهنگ بهوجود میآید. این نوع فرشها بهدلیل نداشتن حاشیههای کناری، بهنظر میرسد که یک فرش بزرگ و یکتکه در کل فضای مسجد پهن شده است. طراحی این فرشها اغلب با الهام از نقوش سنتی و اسلامی انجام میشود که به فضای مسجد جلوهای زیبا و روحانی میبخشد.
نوع دستباف فرشهای یکپارچه، بیشتر در مساجد لاکچری کشورهای عربی مانند فرش مسجد سلطان قابوس و فرش مسجد شیخ زاید دیده میشوند که با بزرگترین سایزها بافته میشوند و سپس توسط رفوگرهای حرفهای به یکدیگر متصل میگردند.
ابعاد انواع طرحهای فرش سجاده
چه طرحهای محرابی و چه طرحهای غیرمحرابی، به گونهای طراحی میشوند که ضمن حفظ زیبایی و هماهنگی، از نظر ابعاد فرش سجاده ای، کاربردی و متناسب با نیازهای مساجد و نمازخانهها باشند. این فرشها بهصورت رول بافته میشوند و دارای استانداردهای خاصی هستند.
عرض هر رول فرش محرابی سجاده ای یا تشریفاتی بهشکل ثابت و استاندارد، 125 سانتیمتر است. این عرض به گونهای تعیین شده است که بتواند بهراحتی در اکثر مساجد و نمازخانهها جای بگیرد و در عین حال، امکان پهن کردن و تنظیم آن بدون نیاز به برشهای اضافی و غیرضروری وجود داشته باشد.
طول رولهای سجاده فرش 700 شانه میتواند متغیر باشد. این طول براساس فاصلهی دیوار تا دیوار مسجد یا نمازخانه تعیین میشود. بهعبارت دیگر، طرحهای فرش سجاده بهصورت سفارشی و متناسب با ابعاد دقیق هر مکان بافته میشوند. این ویژگی باعث میشود که فضای مسجد بهطور کامل پوشش داده شود و هیچگونه ناهماهنگی یا فضای خالی در میان رولها باقی نماند.
